Onvoorwaardelijke liefde bestaat niet

relatie8Een paar zomers geleden liep ik over de Veluwse hei met een goede vriend. Het was warm en stoffig, het rook naar lavendel en hij probeerde me voor de zoveelste keer het begrip ‘onvoorwaardelijke liefde’ uit te leggen. Hij was getrouwd, maar ervan overtuigd dat het dankzij onvoorwaardelijke liefde geen kwaad kon om met een getrouwde man naar bed te gaan. Mijn koppigheid ten aanzien van trouw in een relatie vond hij een teken van bekrompenheid, een gebrek aan spirituele ontwikkeling. ‘Alles is liefde’, zei hij en spreidde zijn armen, alsof hij de hele hei wilde omhelzen. ‘Waarom beperk je je liefde tot maar één persoon? Dat is eeuwig zonde!’ ‘Je doet me denken aan Mulla Nasrudin’, zei ik. ‘Die koos de dikste en lelijkste vrouw van het dorp uit om een affaire mee te beginnen. Toen zijn vrouw, niet eens in staat om jaloers te zijn, hem vroeg: ‘Waarom?’, zei hij: ‘Omdat ik het boeddhisme praktiseer en volgens het boeddhisme moet je in staat zijn om van iedereen te houden. Ik praktiseer niet oordelen, vrouw.’ ‘Maar jij bent niet dik en lelijk’, zei mijn vriend. ‘Dat is het punt’, zei ik en zuchtte.

Bambi liefde
Onvoorwaardelijke liefde bestaat niet. Om te beginnen klopt het taalkundig al niet: ‘De voorwaarde van onvoorwaardelijke liefde is dat het geen voorwaarden heeft.’ Dat is net zoiets als die Kretenzer die op het marktplein staat te roepen: ‘Alle Kretenzers zijn leugenaars!’ In spirituele kringen doet iedereen alsof onvoorwaardelijke liefde een betere, hogere vorm van liefde is dan de gewone, menselijke huis-, tuin- en keukenliefde. Alsof je door van alles en iedereen te houden – of op zijn minst te doen alsof – een beetje meer op God zelf gaat lijken. ‘Ik hou onvoorwaardelijk van mijn kinderen’, zeggen mensen vaak. Vergeet het! Je houdt van je kinderen omdat het je kinderen zijn, dat is voorwaarde nr. 1. En de natuur, zich dankzij miljoenen jaren ervaring terdege bewust van de voorwaardelijkheid van ouderlijke liefde, heeft je kinderen uitgerust met grote, onschuldige ogen, een lach die je hart doet smelten, een vertederende onhandigheid, een zacht lijfje en een heerlijke geur. Het knuffelgehalte van kinderen is een belangrijke voorwaarde voor ouderliefde – de meeste Disney figuren zijn gebaseerd op dit principe. Daarnaast lijken kinderen op hun ouders: je herkent jezelf en je partner in hen en houdt om die reden nog meer van ze. Dat zijn minstens zeven voorwaarden voor ouderliefde.

Liefdeskoorden
In werkelijkheid is onvoorwaardelijke liefde een uiterst wreed concept. Wat betekent het om lief te hebben zonder voorwaarden? Het betekent dat je geen onderscheid maakt tussen je eigen kinderen en alle andere kinderen in de wereld. Wat zullen je kinderen daar blij mee zijn. Het betekent dat je evenveel van je dochter houdt als van haar verkrachter of haar moordenaar. Dat is niet goddelijk, dat is gruwelijk. De schoonheid van menselijke liefde zit hem nou juist in het feit dat ze exclusief en selectief is, voorbehouden aan die paar mensen in de wereld die uniek zijn voor jou. In de Tolteekse traditie wordt liefde gesymboliseerd door een koord dat twee harten verbindt. Via dat koord wordt energie uitgewisseld – niet alleen affectie, maar ook persoonlijke verhalen en herinneringen, emoties, patronen, projecties en karma. Om die reden omvat menselijke liefde zowel pijn als vreugde. Liefde is volgens de Tolteken een commitment, een verantwoordelijkheid, een keuze die je maakt om je te verbinden met een ander mens, in voor- en tegenspoed. Het advies van de Tolteken is om je hartsverbindingen te beperken tot maximaal acht – maar drie is beter – omdat je anders het risico loopt energetisch volledig leeg te lopen op je relaties. Wat een verschil met het ideaal om van iedereen te houden! In antwoord op alle: ‘Open je hart’ cursussen is het misschien een idee om eens een cursus: ‘Hoe sluit je je hart?’ te geven. Hoeveel mensen hebben niet enorme moeite om ‘nee’ te zeggen en zijn zich nauwelijks bewust van hun persoonlijke grenzen en individuele ruimte? Ook een Taoïst is heel zorgvuldig met zijn energetische hygiëne en zal je bij een ontmoeting niet omhelzen, zoenen of langdurig in de ogen staren. Hij zal je niet eens een hand geven, maar je eervol groeten met een beleefde buiging, zijn handen voor de borst gevouwen in het eeuwenoude Yin Yang symbool: rechterhand gebald als symbool van Yang, linkerhand daaromheen gevouwen als symbool van Yin. Hij zegt daarmee: ‘Ik respecteer jouw privacy en persoonlijke ruimte en ga ervan uit dat jij hetzelfde doet.’

Begin bij het begin
Spiritueel leraar Barry Long zegt in zijn: ‘Making love, sexual love the divine way’: ‘Alles goed en wel, dat streven naar onvoorwaardelijke liefde, maar begin in Gods naam met het houden van je partner! Van God houden is absoluut zinloos, God is al liefde, hij heeft jouw liefde niet nodig. Liefde is nodig op het menselijk niveau, daar is een groot tekort aan liefde – richt je aandacht daarop!’ Wij mensen zijn uiterst gevoelige en kwetsbare wezens, zowel op lichamelijk als op emotioneel niveau. De exclusiviteit, het uiterst persoonlijke karakter van liefde komt daaruit voort. Ons vermogen om te kiezen van wie we houden en ‘nee’ te zeggen tegen diegenen die we ervaren als immoreel, onprettig of gewelddadig stelt ons in staat om gelukkig te zijn. Dit selectieve vermogen rechtvaardigt uiteraard niet de haat en het racisme die religie en politiek zich toeëigenen. Niet van iemand houden betekent nog niet dat je het recht hebt die ander te vernietigen of beschadigen. Wanneer je persoonlijke liefde te ver doorvoert word je kleinzielig. Maar wanneer je onvoorwaardelijke liefde te ver doorvoert krijg je hetzelfde. Onvoorwaardelijke liefde is zo koud als het universum zelf en kan leiden tot een gruwelijke onverschilligheid en cynisme ten aanzien van persoonlijk lijden en persoonlijke behoeftes.

Warme liefde
Mensen die volop liefde en bevestiging van hun ouders hebben gekregen hebben een gezond gevoel van eigenwaarde en verantwoordelijkheidsgevoel. Zij zijn in staat om vanuit een gevoel van overvloed hun leven in dienst te stellen van anderen en kiezen waarschijnlijk een ondersteunende partner uit bij wie ze zich goed voelen. Alleen menselijke liefde is warm. Het is wat ons het gevoel geeft dat we belangrijk, bijzonder en onmisbaar zijn. Het haalt het beste in ons naar boven. We hebben het nodig om op deze manier liefgehebt te worden, zonder dat we doordrijven in overdreven individualisme of megalomanie. Het voelt fantastisch om speciaal te zijn in de ogen van tenminste een paar anderen. Dat is wat ons mens zijn definieert.

Hondje
De zon ging langzaam onder op de hei. Stofwolken dwarrelden op in het late zonlicht. Mijn vriend was nog steeds aan het praten. Een ouder stel passeerde met een hondje dat gemoedelijk achter ze aan hobbelde. ‘Kijk’, zei mijn vriend, ‘ik hou evenveel van die hond als van jou of van mijn vrouw. Dat begrijp jij niet hè, maar dat is onvoorwaardelijke liefde.’ Hij boog zich voorover met een minzame, demonstratieve glimlach om het hondje te aaien. Het beest, geschrokken van deze plotselinge toenadering van een vreemde, haalde uit en zette zijn tanden in zijn mouw. Instinctief trok mijn vriend zijn hand terug, met als resultaat een enorme jaap in zijn dure leren jas. ‘Godverdomme, klotebeest’, gromde hij. ‘En dat laten ze zomaar los lopen.’ Ik kwam niet meer bij van het lachen. In één klap was zijn ellenlange monoloog over onvoorwaardelijke liefde tot een einde gekomen. ‘Hou je nog steeds evenveel van die hond als van mij?’, vroeg ik. Sindsdien heeft hij het er niet meer over gehad.

Sanne Burger is schrijfster, coach en lerares. Meer lezen? http://www.sanneburger.com

20 comments

  1. Voorwaarde aan liefde stellen gebeurd vaak uit pijn. Pijn is iets wat in ons leeft en vrijheid zoekt naar buiten. Als je verlost bent van de pijn dan ben je ook verlost van de voorwaarde.

  2. Iets willen, zoals ‘onvoorwaardelijk van iedereen willen houden’ is het afwijzen van hetgeen er al is, namelijk: het ‘voorwaardelijk houden van iedereen’, of het ‘voorwaardelijk houden van alleen mezelf’, of meerdere varianten. En afwijzen is gebaseerd op ‘dit is goed, dit is fout’. Dat is geen liefde. Liefde omarmt zogezegd alles. Liefde is volledige, warme acceptatie. Alleen wanneer je van jezelf accepteert dat je een harteloos, kil mens bent (kun je niks aan doen; je ouders waren waarschijnlijk niet zo liefdevol, noch hun ouders, etc, karma)….houd je van jezelf. En dan zou het kunnen gebeuren dat je (heel even) ook van anderen houdt. Maar tegen jezelf zeggen: ‘ik wil leren om onvoorwaardelijk van iedereen houden’, tja…waarom wil je dat eigenlijk? Waarschijnlijk toch gewoon om je goed te voelen, jezelf veilig te stellen. Want als je dat niet kunt, ben je toch een beetje een nep-hippie. Een charlatan. Het is allemaal ego. Iets willen ten koste van de huidige situatie is ego. Het is afwijzing. Afwijzing is geen liefde. Dus laten we lekker vooral de niet zo spirituele en mooie kantjes van ons menszijn accepteren, en gewoon doen wat natuurlijk voelt: van je kinderen houden voor zo ver dat lukt, aanmodderen met je liefdesrelatie en jezelf en je familie en vergeten dat er zoiets is als een einddoel…een soort van ideaal-zelf. Bestaat niet, zal er nooit zijn. Dit is goed genoeg.

  3. Leuk,goed en grappig verhaal.
    Maar lees eens erich fromm ” liefhebben een kunst en kunde”.
    Onvoorwaardelijk bestaat en bestaat zeker voor mensen die weten wat het is om los te laten en los van je ego te zijn.

    • Natuurlijk bestaat het, maar wanneer je het vermogen om onvoorwaardelijk lief te hebben toeschrijft aan ‘mensen die weten wat het is om los te laten en los hun ego te zijn’, in tegenstelling tot mensen die zo dom zijn om dat niet te weten, illustreer je nou juist de illusie van afgescheidenheid en ‘ik ben beter dan jij’. Wat is onvoorwaardelijk in die stelling? Het klinkt meer als een ego-boost.

  4. onvoorwaardelijk is het nemen zoals het is zonder de hele tijd te dansen in aantrekking en afstoting, grijpen klampen of negeren en wegrennen.
    je eigen acties en niet-acties nauwlettend monitoren en niet proberen te projecteren.
    het is niet niet bestaand en het is niet moeilijk. je hoeft alleen maar je blinde impulsgerichte verslavingen te onderkennen en als je daar behoefte aan hebt ze af te bouwen.
    resultaat: helder zicht zonder emotionele afleidingen.
    voila, onvoorwaardelijke liefde= liefde

  5. Een cursus “open je hart” is bedoeld om je hart voor jezelf te openen. Liefde voor jezelf te hebben/voelen en vanuit dat gevoel van eigenliefde met liefde te reageren naar anderen toe, ook al betekent dit dat je (uit liefde voor jezelf en soms ook voor de ander) “nee” moet zeggen. En dat je dit op een liefdevolle manier doet. Je kan immers pas echt liefhebben als je van je zelf houdt.

  6. Onvoorwaardelijk = zonder voorwaarden
    Voorwaarde = vooraf gestelde eis of beperking
    Liefde = diepe genegenheid voor een ander mens, dier of de natuur

    Dus eigenlijk is het dubbelop om onvoorwaardelijk en liefde met elkaar te willen verbinden …
    Liefde is in essentie al onvoorwaardelijk.

    Sex is weer een ander iets, hoewel veel mensen graag sex met liefde willen verbinden.
    Sex kan beschadigen … liefde kan dat nooit.
    En om die reden zijn er aan sex wel voorwaarden verbonden.

    Sexualiteit tussen twee mensen die gedragen wordt door liefde is een schoon goed : dat is waar
    het voorwaardelijke en het onvoorwaardelijke bij elkaar komen en dat vraagt om vertrouwen.
    Dus ik ben het met je eens Sanne, dat je dat niet met jan en alleman zomaar even hebt en dan weer verder gaat.

    Misschien is het een idee als die vriend eens een tijdje in een hutje op de hei gaat zitten om de termen
    die hij gebruikt te overdenken, want zelfs het allerkleinste hondje lust er geen brood van.

  7. De ‘onvoorwaardelijke’ liefde is de regel. Zij is de mystieke lijm die het hele Universum bijeenhoudt. Deze beschrijving sluit echter niet aan bij het materiële wereldbeeld wat wij door Hollywood krijgen voorgeschoteld, en is ook niet in een pakkende slagzin op een Hallmark wenskaart samen te vatten. Daarom beweert men dat deze liefde ‘niet bestaat’. In werkelijkheid is echter de individuele, persoonlijke liefde een verzinsel. Wij zijn namelijk helemaal geen aparte ‘personen’ (een Latijns woord dat ‘masker’ betekent).

  8. De beperking dat de onvoorwaardelijke liefde voor je kind zou hebben omdat het de voorwaarde moet hebben dat het je kind is….ja en …..de voorwaarde dat het mijn kind is geeft geen voorwaarde aan de onvoorwaardelijke liefde die ik voor dat kind voel juist omdat het mijn eigen kind is. En dat het mijn eigen kind is is een gegeven en niet iets waar in mijn geval een ander kind aan kan voldoen. Dus kan de liefde die ik dat kind geef nog steeds onvoorwaardelijk zijn. Onvoorwaardelijke liefde is nl. Geen synoniem voor liefde voor iedereen! Onvoorwaardelijk betekent dat ik er niks voor terug verwacht of vraag en dat de ander niets zou kunnen doen waardoor mijn liefde stopt! Dit is een liefde die ik voor mijn kinderen heb!

  9. Tja.. het is maar net wat je onder ‘liefde’ verstaat. Seksualiteit is niet per definitie liefde en een seksuele relatie ook niet. ‘Nee” zeggen kan juist een daad van liefde zijn (zoals jij deed in dit voorbeeld). Volgens mij is alles wat wij mensen onder liefde verstaan vaak iets heel anders inderdaad. Soms bezitterigheid, soms lust, soms passie. Maar zou onvoorwaardelijke liefde niet juist heel kalm en accepterend zijn en betekenen dat je van jezelf en het leven houdt zoals het is? Verder ben ik het zeker met je eens dat er soms wel makkelijk ‘misbruik’ van het begrip onvoorwaardelijke liefde wordt gemaakt. Goed om dat eens aan te kaarten. Want was hij werkelijk onvoorwaardelijk geweest in zijn liefde, had hij simpelweg niet geprobeerd jou over te halen! 😉

  10. haha Sanne, alweer zo’n geweldig stuk van jouw hand, prima geschreven, inhoudelijk zeer de moeite waard (al ken ik wel mensen die werkelijk volop van twintig mensen kunnen houden zonder er energetisch aan onderdoor te gaan) – maar je bent een glashelder denker én humoristisch – een ideale combi! dank, Vera

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s