Dat wat niet genoemd mag worden

Sanne Burger

14 oktober 2021

Toen ik klein was ging mijn tante in Australië dood aan K.
‘Mama, wat is K?’ vroeg ik. Ik wist nog maar net wat doodgaan was.
Mijn moeder zei: ‘K is een afschuwelijke ziekte, zo erg dat we de naam niet noemen. Het is een ziekte waarvoor nog geen geneesmiddel is gevonden. Er gaan heel veel mensen aan dood en je kunt er helemaal niets aan doen. Het overkomt iedereen, jong en oud, dik en dun, arm en rijk. Het is een soort Russische roulette.’
Ik had geen idee wat dat was, maar het klonk dreigend.
‘We kunnen God op de blote knietjes danken als we in dit leven geen kanker krijgen’, zei mijn vrome moeder.

Het zit in de familie
Later bleek het toch iets minder willekeurig te zijn. Het kon namelijk ook in de familie zitten, werd gezegd. Als een familielid kanker had gehad, had de rest van de familie meer kans om het ook te krijgen. Dus bij mijn moeder zat de angst er goed in. Toch liet ze zich op zeker moment ontvallen, in een spontane opwelling van helderziendheid: ‘Jouw tante heeft gewoon kanker gekregen omdat ze heimwee had.’

Een kuur voor kanker
Toen ik later natuurgeneeskunde ging studeren, kwam ik er al snel achter dat kanker veel minder mysterieus was dan ik dacht. Het had te maken met levensstijl, dieet en zuurstof. Ik was enorm opgelucht, want ik leerde ook dat je er wel degelijk iets aan kon doen. Tegelijkertijd was ik geschokt over de onwetendheid rondom kanker, bij zowel patiënten als artsen – of was het ontkenning? Er waren eeuwenoude geneesmethodes die werkten, maar die waren allemaal verboden, terwijl de kankerindustrie miljoenen winst maakte.

Hou je mond
Ik kon met die verhalen niet bij mijn moeder aankomen, zelfs niet toen ze veel later zelf kanker kreeg.
‘Het zit in de familie’, zei ze en legde zich neer bij de ingrijpende behandeling die ze moest ondergaan.
Ik vond het onverdraaglijk mijn eigen moeder zo te zien lijden terwijl ik geloofde dat het niet nodig was, dus ik probeerde het toch.
‘Maar mama, er zijn alternatieven’, zei ik. Maar ze kapte me meteen af.
‘Ben jij soms een arts?’, zei ze. ‘Heb jij soms medicijnen gestudeerd? Nee. Hou dan je mond.’
Als ik het probeerde te hebben over de samenhang tussen ziekte en emotie, werd ze helemaal boos.
‘Wat een klinkklare nonsens’, zei ze woest. ‘Ik wil er niets over horen!’
Ze was helemaal vergeten dat ze ooit had gezegd dat haar zus overleden was aan heimwee.

De gouden sleutel
Ze wilde niet naar me luisteren, dus ik kon niets voor haar doen. Ik vond het vreselijk moeilijk. Ik had het gevoel dat ik goud in handen had, de sleutel tot genezing, maar ze wilde hem niet hebben. Het was een moeilijke tijd, voor haar, voor mij en voor onze relatie. De kanker werd weggesneden en gelukkig herstelde ze, maar onze verstandhouding herstelde nooit helemaal.

K en C
Momenteel gebeurt hetzelfde, maar dan op wereldschaal. Nu hebben we te maken met de grote C, het virus. Net als bij kanker is het niet heel erg moeilijk om te ontdekken dat wat er gezegd wordt over virussen net zo onwaar is als wat er gezegd wordt over kanker. Het middel dat ze aandragen om het zogenaamde virus te genezen is vergelijkbaar met chemo, in die zin dat het middel erger is dan de kwaal en wellicht zelfs de veroorzaker van de symptomen die Corona worden genoemd.

Collectieve ontkenning
Weer zit ik in hetzelfde schuitje. De collectieve ontkenning is even groot als bij kanker. Kanker en virussen, het is in wezen hetzelfde. Ik vind het zo raar wanneer mensen verontwaardigd zijn over het feit dat door de vermeende overbelasting in ziekenhuizen mensen hun chemo of bestraling mislopen, terwijl dat in mijn beleving juist een hele goede zaak is. Hoe minder mensen behandeld worden met chemo, bestraling of amputatie, hoe minder mensen aan kanker zullen overlijden.

Kwakzalverij of hoop?
We leven in de omgekeerde wereld. Er is zoveel kennis beschikbaar over kanker, ziekteverwekkers en verschillende behandelmethodes, maar die kennis wordt geweerd. En als ik dat aankaart, worden mensen boos op mij en word ík geweerd! Waarom? Vanwaar die verontwaardiging? Waarom worden mensen boos als ze hoopvol nieuws krijgen, bijvoorbeeld het nieuws dat kanker best gemakkelijk te genezen is? Natuurlijk, niemand wordt blij van valse hoop, leugens en kwakzalverij, maar waarom wordt er zo snel geoordeeld en veroordeeld? Want stel je voor dat dit geen kwakzalverij is, maar echt hoopgevend? Waarom willen mensen per se vasthouden aan het idee dat kanker ongeneeslijk is en dat virussen levensgevaarlijke sluipers zijn? Zo’n prettig idee is dat toch niet? Waarom niet een veel fijner vooruitzicht een kans geven, op zijn minst?

Schaamte en angst
Ik vermoed dat deze verontwaardiging en ontkenning allereerst samenhangen met schaamte. Toegeven dat je je een leven lang voor de gek hebt laten houden en je je hebt laten manipuleren door angst, is bijzonder moeilijk. Het is ook angstig om te ontdekken dat de werkelijkheid anders is dan wat je altijd gedacht hebt, want dat betekent dat je je veiligheid hebt gebaseerd op aannames en niet op feiten. Dat is de tweede reden voor de verontwaardiging en ontkenning, denk ik: angst.

Trots
Ten derde hangt het samen met trots.
‘Wie denk je wel dat je bent? Denk je soms dat je het beter weet dan ik? Denk je soms dat ik dom ben? Hoe durf je tegen mij te zeggen dat ik het misschien niet goed zie?’
Uit trots wil je niet toegeven dat je fout zit. Het gaat dan niet over de inhoud, maar over gelijk willen hebben. Dat is ergens heel raar, want mensen wijzen dan uit trots iets af wat ze zou kunnen genezen. Alsof het belangrijker is om gelijk te hebben, om niet toe te hoeven geven, dan om beter te worden! Wat maakt het uit om ongelijk te hebben als dat je beter kan maken? Je genezing zou toch een hogere prioriteit moeten hebben dan je trots of je schaamte?

De aarde moet rond zijn
Natuurlijk is het ook puur ongeloof. Veel mensen kunnen het gewoon niet geloven dat wat ze verteld is over kanker en virussen niet waar is. Dat is geen bewuste keuze, het gaat vanzelf. Ontkenning is een onbewuste reactie van de geest wanneer iets te ver buiten je comfortzone valt. Ik heb die reactie zelf ook soms, bijvoorbeeld als iemand tegen me zegt dat de aarde plat is. Ik hoor mezelf dan schamper lachen, het idee en de mensen die dat beweren belachelijk maken en het glashard ontkennen, al heb ik er nog nooit onderzoek naar gedaan. Ik hoor mezelf verwijzen naar de film ‘1492’ waarin Gerard Depardieu zijn zoon laat zien dat de aarde rond is door hem naar de mast van een naderende boot op zee te laten kijken.
‘Kijk, zoon, nu zie je het topje van de mast, nu een beetje meer … en nu pas de boot. De aarde is dus rond!’
Een film! Ja, maar hij overtuigde me wel! Daarnaast maakt het me ook boos. Het idee alleen al! Want als de aarde plat is, hoe zit het dan met de astrologie? Ik ben wel astroloog, hoor! Hoe durf je me mijn geloofsysteem af te pakken?

Cognitieve dissonantie
Ik ken het fenomeen dus zelf ook. Het is cognitieve dissonantie. De kunst is om het in jezelf te herkennen als het zich voordoet. Want je hebt er in eerste instantie geen controle over, maar in tweede instantie wel. Cognitieve dissonantie is een functie van de hersenen om je werkelijkheid voldoende coherentie te geven, zodat je niet gek wordt. In die zin is het een hele goede functie. Als het echter te veel gaat overheersen, word je wereld wel heel erg klein en heb je op een gegeven moment helemaal geen ruimte meer om nieuwe dingen te leren. Je kunt uit de cognitieve dissonantie stappen door jezelf goede vragen te stellen en echt gedisciplineerd op zoek te gaan naar een antwoord. Stel jezelf vragen als: Wat is kanker nou precies? Hoe ontstaat het? Is het te genezen? Wat is een virus? Wat is een vaccin? Wat zit er in een vaccin? Hoe werkt het?

Het went nooit
Het is alsof logische vragen stellen steeds minder acceptabel wordt en mensen steeds banger worden om het oneens te zijn met elkaar. Maar hoe kun je iemand van wie je houdt nu je waarheid onthouden? Dat is toch wreed? Je kunt iemand toch niet laten verdrinken terwijl jij net je diploma reddingszwemmen hebt gehaald? Toch heb ik ook geleerd mensen met rust te laten als ze dat willen. Je kunt niemand iets opdringen. Je moet het respecteren als iemand ‘nee’ zegt, al is het je eigen moeder. Ja, dat doet pijn. Die pijn moet je leren dragen. Maar het went nooit.

Sanne Burger
sanneburger.com

You might like this too …

Heel je lever

Heel je lever

Sommige mensen lijken strijd gewoon nodig te hebben. Je zou kunnen zeggen dat ze activistisch van aard zijn. Van...

Behoud het goede

Behoud het goede

Ik ben van 2000 tot 2007 opgeleid tot Taotraining instructrice door Reinoud Eleveld. Daarna heb ik een aantal jaren...

Er staat veel op het spel

Er staat veel op het spel

Weet je nog hoe we vroeger eindeloos Mens Erger Je Niet, Ganzenbord en Monopoly speelden? En dammen, schaken en...